چراسکوت ؟
هتاکی های پاپ بندیکت شانزدهم ٬ مسئول سابق دستگاه تفتیش عقاید واتیکان٬ هر چند در خارج از مرزها واکنش انبوهی از مسلمانان را برانگیخته است اما در این سو ظاهرا کسانی که برای حقوق چند میلیون غاصب مهاجر اسراییلی اشک می ریزند و از سخنان آنان که خواستار محو اسراییل هستند انتقاد می کنند و ساعت ها در باب تساهل و تسامح مذهبی و قومی سخن می گویند٬ ترجیح می دهند سکوت کنند و زبان به کام گیرند تا شاید ژست روشنفکری شان ترک برندارد.
نمی دانم چرا ؟ اما می دانم که اگر قرار است حتی به هیچ امر قدسی هم اعتقاد نداشته باشیم و خود را در پس پرده تعابیر و تعاریف مادی هم پنهان کنیم بازهم باید به آنچه که امروز بر مسلمانان ورا داشته شده است٬ اعتراض کنیم. مگر آزادی ایمان و عقده و باور از اصول اساسی حقوق بشر نیست؟ مدعیان حقوق بشر چگونه تناقض باور به این اصول و سکوت در برابر نقض آن ها را توجیه می کنند؟ امیدوارم آن قدر خود باخته نباشیم که احترام و رعایت حقوق را هم برای دیگران بخواهیم و خود را از شمول انسان هایی که باید حقوقشان محترم دانسته شود٬ خارج کنیم! سکوت در برابر هتاکی وارث آمران جنگ های صلیبی ننگی است که با هیچ برچسب حقوق بشر خواهی و ... پاک نخواهد شد.
گزارش امروز اعتماد ملی در مورد اظهارات توهین آمزی پاپ و واکنش های مسلمانان را در ادامه بخوانید.
سخنان پاپ خشم مسلمانان جهان را برانگیخت
سخنان پاپ بنديكت شانزدهم رهبر مسيحيان كاتوليك جهان خشم مسلمانان را برانگيخته است. اگر تا پيش از اين تنها جورج بوش بود كه از جنگهاي صليبي سخن ميگفت و با تعابيري چون «فاشيسم اسلامي» باور بيش از يك ميليارد شهروند جهان را هدف حملات بيپايه خود قرار ميداد، اكنون پاپ آلماني را هم بايد به صف آنان كه ظاهرا تمايل به همزيستي اديان ندارند و تقابل را به تعامل ترجيح ميدهند، افزود.
اين همراستايي زماني آزاردهندهتر مينمايد كه به خاطر آوريم رهبر مسيحيان كاتوليك، از جمله حاميان اصلي گفتوگوهاي بين مذهبي و احترام به تمامي باورها و نمادهاي مذهبي بوده است. اظهارات بحثبرانگيز و توهينآميز بنديكت شانزدهم يا به عبارت بهتر كاردينال جوزف اكوميس راتزينگر، در مورد اسلام و پيامبر اكرم در حالی بيان شده است، كه وی قريب به نيم قرن است به عنوان يكي از بهترين «دينشناسان» دستگاه واتيكان شناخته ميشود.
اتهامات پاپ
پاپ در سخنراني خود در آلمان كه تحت عنوان «ايمان، منطق و دانشگاه» در محل دانشگاه رگنزبرگ ايراد شد به مطالعه كتابي اشاره كرد كه در جريان آن گفتوگويي - در سال 1391- در حوالي آنكارا ميان امپراتور بيزانس مانويل دوم و يك متفكر پارسي (ايراني) در مورد موضوع اسلام و مسيحيت صورت ميگيرد.پاپ در ادامه ميافزايد: در بحث هفتم، امپراتور به موضوع جنگ مقدس يا «جهاد» ميپردازد و سپس بدون اشاره به تفاوت برخورد با اهل كتاب و مشركان، در پرسشي جدي رابطه ميان خشونت و مذهب را مورد سوال قرار داده و ميگويد: «به من نشان بده كه محمد(ص) چه چيز جديدي آورده است. شما در اين دين تنها چيزهايي غيرانسانی و اهريمنی مييابيد. دستور او براي گسترش دين با شمشير يكي از همين موارد است».
رهبر مسيحيان جهان پس از نقل اين اظهارات موهن و بياساس بدون موضعگيري و يا رد آنها، ادامه ميدهد: امپراتور پس از بيان صريح اين موارد به بيان كامل دلايل غيرمنطقي بودن رواج مذهب از طريق خشونت پرداخته و ميگويد: خشونت با طبيعت خداوند و طبيعت روح انساني در تضاد است.
امپراتور در ادامه ميگويد: خداوند با خون ارضا نميشود. اعمال غيرمنطقي با طبيعت خداوند در تضاد است. ايمان از روح متولد ميشود نه از بدن. هركس كه ميخواهد كسي را به ايمان دعوت كند بايد توانايي خوب سخن گفتن و استدلال كردن داشته باشد، بدون خشونت و تهديد.
پاپ اما در ادامه باز هم به نقل از پادشاه بيزانسي كه 8 قرن قبل زيسته است، اظهارات موهن خود را ادامه داده و مدعی میشود: نكته اصلي سخنان پادشاه اين است كه عمل غيرمنطق با منطق مخالف طبيعت الهي است. نويسنده اين رودررويي هم در ادامه مينويسد: براي امپراتور كه به عنوان يك بيزانسي تفكراتش از فلسفه يوناني شكل گرفته است، چنين مسائلي بديهي است اما براي مسلمانان كه طبق تعليمات مذهبي خداوند را بالاتر و ماوراي همه چيز ميدانند و او را قادر متعال قلمداد ميكنند، اراده خداوند را نميتوان با چارچوب تقسيمبنديهاي بشر، حتي منطق، محدود كرد.
پاپ در ادامه میافزايد: ما در درك خداوند و نحوه اعمال مذهب دچار ابهام هستيم. آيا تضاد عمل غيرمنطقي با طبيعت خداوند امري منبعث از يك ايده يوناني است يا بايد آن را حقيقتي والا تلقي كرد؟ روشن شدن تكليف اين موضوع شايد بسياري از معضلات فعلي را كاهش دهد.
واتيكان: پدر مقدس قصد توهين نداشت
سخنان پاپ و متهم كردن اسلام و پيامبر الهي آن به خشونت، خشم مسلمانان جهان را برانگيخته است. تنها ساعاتي پس از اين اظهارات موهن انبوهي از رهبران مسلمان خواهان «عذرخواهي هرچه سريعتر پاپ» و جبران اهانتهاي صورت گرفته توسط وي شدند.
واتيكان در واكنش به موج خشم برخاسته اعلام كرده است كه پاپ هرگز قصدي براي رنجاندن مسلمانان نداشته و به همين دليل در موارد مختلف چه پيش و چه هنگام نقل سخنان امپراتور بيزانسي آنها را «غيرمودبانه» خوانده و با ارائه توضيحاتي در هنگام نقلقول آنها سعي كرده است نشان دهد كه باورهاي امپراتور چندان با واقعيت منطبق نيست.
فدريكو لومباردی، مسوول مطبوعات واتيكان در اينباره ميگويد: قصد پدر مقدس هرگز آزار دادن و رنجاندن و يا برانگيختن حساسيتهاي مذهبي مسلمانان نبود. كشيش لومباردی در مورد اينكه اگر اظهارات امپراتور مورد اشاره توهينآميز، غيرمودبانه و غيرمنطبق با واقعيات بوده، چه الزامي وجود داشته است كه پاپ در سخنراني خود و در فرازي كه به مبحث «جهاد» پرداخته است به آنها استناد كند، سكوت كرده و سخني بر زبان نياورده است.
لومباردي ادعا ميكند هدف پدر مقدس ايجاد احترام و گفتمان ميان مذاهب و فرهنگها و البته اسلام است و سخنراني او هم با هدف هشدار به فرهنگ غربي براي دست كشيدن از به تمسخر گرفتن مقدسات به بهانه آزادي بيان صورت گرفته است!
واكنش جهان اسلام
سازمان كنفرانس اسلامي با انتشار بيانيهای به شدت اظهارات پاپ در مورد محمد(ص) پيامبر اسلام و آنچه كه وي «اسلام با شمشير» خوانده است را رد كرده و ميگويد: توصيف گسترش اسلام بديننحو و مرتبط دانستن آن با خونريزي نشاندهنده بياطلاعي كامل از اسلام و تاريخ اسلام است.
جمعيت اخوان المسلمين مصر هم با انتشار بيانيهاي از اظهارات پاپ ابراز انزجار كرده و ميافزايد: اظهارات پاپ به خشم مسلمانان دامن زده و آن را شعلهورتر ساخته است. اين سخنان نشان داد كه چگونه غرب و سياستمداران و حتي روحانيانش در قبال اسلام خصومتي ديرينه دارند.
سخنراني پاپ خشم مقامات تركيه را هم برانگيخته است. مسوول امور مذهبي آنكارا میگويد: سخنان او واقعا تاسفآور است و با هيچ معياري از آموزههاي مسيحي و حتي انساني نميتوان آنها را توجيه كرد. اين مقام ترك سپس به سفر پاپ به تركيه- كه قرار بود در ماه نوامبر سال جاري انجام شود- پرداخته و ميگويد: تصور نميكنم سفر كسي كه در مورد پيامبر مقدس اسلام چنين نگرشي دارد و بازديد او از جهان اسلام، اصلا ضرورتي داشته باشد.
در پاكستان هم گذشته از تظاهرات معترضان خشمگين، سنا و پارلمان ملي با صدور قطعنامههاي متعددي سخنان رهبر مسيحيان كاتوليك جهان را نكوهش كردند. وزارت خارجه پاكستان هم اظهارات پاپ را تاسفآور و عليه اسلام تلقي كرده است.
در قطر نيز شيخ يوسف القرداوي روحاني بزرگ با اشاره به اينكه مسلمانان حق دارند ناراضي باشند، اظهارات پاپ را شرمآور ميخواند چرا كه از سوي بلندپايهترين روحاني جهان مسيحيت ابراز شده است.
او در ادامه ميگويد: مسلمانان از او ميخواهند تا به خاطر توهين به مذهب پيامبر و باورهايشان از آنها عذرخواهي شود.
در اندونزي نيز سازمان محمد (ص) بزرگترين سازمان مسلمانان اظهارات پاپ را ناشي از نابخردي او دانست و افزوده است: اين سخنان نشان داد كه پاپ داراي درك درستي از اسلام نيست. در كويت نيز دو روحاني ارشد اين كشور، اظهارات پاپ را ناشي از تلاش وي براي معادل دانستن اسلام و تروريسم تلقي كرده و خواهان پوزش رسمي واتيكان شدند.
در لبنان هم علامه محمدحسين فضلالله روحاني ارشد و مرجع شيعيان لبنان اظهارات پاپ را نشانه عدم دركوي از اسلام خوانده و از او خواست به دليل درك نادرست از اسلام شخصا از مسلمانان عذرخواهي كند.
فضل الله با اشاره به اينكه اسلام معتقد است اعتقاد بر تحمل استوار است و جهاد هم مسالهاي دفاعي و پيشگيرانه است، نه تهاجمي و خصمانه، خواهان عذرخواهي شخص پاپ و نه نزديكان وی شد.
اسماعيل هنيه نخستوزير فلسطين هم خواستار آن شد تا پاپ با بازپسگرفتن اظهاراتش از آسيبزدن به رابطه ميان اسلام و مسيحيت خودداری كند.
مسلمانان بريتانيا هم روز گذشته به جمع منتقدان جدي اظهارات پاپ پيوستند. بنياد رمضان بريتانيا در واكنش به اين اظهارات بيانيهاي منتشر كرده و ميگويد: اگر پاپ ميخواهد به اسلام و تعاليم پيامبر محمد(ص) حمله كند، اي كاش آنقدر شجاع باشد كه اين انتقادات و توهينها را از زبان خود بيان كند، نه از زبان يك امپراتور مسيحي بيزانسي قرن 14!
در بيانيه اين بنياد آمده است: پاپ ژان پل دوم 25 سال عمر خود را صرف ساختن پلي ميان مسيحيت و اسلام كرد اما پاپ جديد ظاهرا علاقهاي به پيگيري روش سلف خود نداشته و در دام نژادپرستاني افتاده است كه اسلام را بر اساس اقدامات گروهي كوچك از عناصر افراطي مورد قضاوت قرار ميدهند. در جهان امروز ضروري است كه باورمندان به تمامي اديان با يكديگر ارتباط برقرار كرده و با افزايش درك متقابل نسبت به مذاهب، اختلافات مذهبي را عاملي براي بسط و گسترش مبادلات و تعاملات به شمار آورند.
در فرانسه هم رهبر شوراي مذهب اسلام از واتيكان خواست تا ابهامات موجود در سخنان پاپ را آشكار كند. در اين بيانيه آمده است: اميدواريم واتيكان هر چه سريعتر موضع خود را در قبال اسلام به صراحت اعلام كند. دليل بوبكر در اين بيانيه به غرب و به ويژه روحانيون مسيحي هشدار داده است كه متوجه تفاوت اسلام به عنوان يك مذهب و اسلامگرايي به عنوان يك ايدئولوژي سياسي باشند.
بنديكت شانزدهم كيست؟
پاپ بنديكت شانزدهم يا جوزف آلويس راتزينگر، متولد 16 آوريل 1927 باوارياي آلمان است. بنديكت شانزدهم دويست وپنجاه وششمين پاپ كليساي كاتوليك و حاكم واتيكان است. كاردينال راتزينگر در 19 آوريل 2005 در حالي به اين مقام منصوب شد كه ژان پلدوم، پاپ فقيد، پس از 25 سال حضور در اين سمت درگذشته بود. بسياري معتقد بودند انتصاب كاردينالي 78 ساله، كه پيرترين پاپ تاريخ كليساي كاتوليك در سه قرن اخير محسوب ميشد، ناشي از سرخوردگي ساير روحانيون ارشد مسيحي از سالها انتظار براي رسيدن به پست مزبور بود و حضور ربع قرني پاپ ژان پل دوم آنها را آگاه كرده بود كه بهتر است شخصي جوان و يا حتي ميانسال به اين پست برگزيده شود.
بنديكت شانزدهم از ابتداي دهه 80 ميلادي به رياست كميته «اجماع دكترين ايمان» يا همان كميته «تفتيش عقايد واتيكان» منصوب شد. وظيفه اين كميته جلوگيري از هرگونه انحراف كشيشان از تصميمات كليسا است. اعمال خشن اين گروه در قرون وسطي باعث شده بود تا «انگيزاسيون» مترادف سلطه كليساي سنتي بر افكار و اعمال انسانها و دور كردن آنها از منطق و برداشت عقل تلقي شود.
راتزينگر در دوران ميانسالي خود به عنوان استاد دانشگاه نام خود را به عنوان يك «مذهبشناس بارز» ثبت كرد. او داراي تاليفات متعددي در حوزه مسائل مذهبي و از جمله مخالفان جدي سكولاريسم و نفوذ انديشههاي سكولار در جامعه مذهبي است. بنديكت شانزدهم محافظهكاري سنتگرا و خواهان بازگشت جوامع مسيحي به اصول و آميزههاي راستين مذهبي است.
رهبر مسيحيان جهان گذشته از اظهارات توهينآميز اخير خود، عموما در قبال ساير اديان و حتي اسلام رويكردي مسالمتآميز و پذيراي گفتوگو داشته است. وي در ماه مارس سال جاري تصريح كرد كه نبايد جنگ عراق را نبرد صليبي مسيحيان عليه مسلمانان تلقي كرد و غرب را هم نبايد مترادف مسيحيت دانست.
با انتشار كاريكاتورهاي موهن در مورد پيامبر اعظم اسلام هم پاپ موضعي بسيار جدي گرفت و تصريح كرد كه كليساي كاتوليك معتقد است براي درك بهتر و صلح ميان انسانها، بايد باورها و نمادهاي مذهبي محترم شمرده شوند. درك و احترام به باورهاي مذهبي امري ضروري و الزامي است. پاپ در 16 آوريل سال جاري هم خواهان حل و فصل مسالمتآميز بحران هستهاي ايران شد و اظهار اميدواري كرد كه طرفين با مذاكرات صادقانه به راهحلي محترمانه دست يابند.
بنديكت شانزدهم از مخالفان نبرد پيشگيرانه- دكترين دفاعي بوش- است و ميگويد جنگ عراق هيچ توجيه اخلاقياي ندارد. او ميگويد: اقدام بوش براي فرستادن ارتش به قلب جهان اسلام براي ارتقاي دموكراسي، ضررهاي به مراتب بيشتري در قياس با سودهاي مورد تصور داشته است.
وي همزمان از مسيحيان خواسته است تا با مهاجران مسلمان با آغوش گشاده روبهرو شده و با آنها به گفتوگوی مذهبی بر اساس احترام بپردازند. پاپ آلمانی گفتوگو ميان اديان را امري ضروري خوانده و آن را راهي براي نجات و سعادت بشريت ميداند.
سخنان اخير پاپ اما با هيچ يك از باورهاي سابق او همخواني ندارد. در چنين شرايطي بسياري معتقدند سخنان رهبر مسيحيان كاتوليك جهان را بايد اشتباهي سهوي دانست و برخي نيز در دفاع از وي به اين موضوع استناد ميكنند كه او اين مباحث را در محيط دانشگاهي ارائه كرده و اصولا نبايد در سطح جامعه پخش ميشد. آنها به تز دكتراي او اشاره ميكنند كه در سال 1959 در دانشگاه بن با عنوان «خداوند ايمان و خداوند فلسفه» ارائه شده و معتقدند پاپ با توجه به تسلط خود بر مسائل تئوريك مذهبي، گاه خارج از فهم عوام صحبت ميكند. بنابراين سخنان وي در دانشگاه آلماني را نبايد جز يك بحث صرف تئوريك و بيانانديشههاي مختلف دانست.
سخنان پاپ، مردي كه انتظار ميرفت بيش از هر رهبر مذهبي جهان به گفتوگوي ميان اديان باور داشته باشد، اكنون باعث رنجش بسياري از مردماني شده كه او خواهان گفتوگو و تعامل با آنها بوده است. آيا واتيكان براي برطرف كردن اين كدورت اقدامي صورت خواهد داد؟
سبکباران فرزند مهربانی مهران قاسمی ست و درایتش.مردی که می دانست یک روز به ابدیت می پیوندد پس فضایی را برایم به یادگار گذاشت که هم نوشته هایش را در خود جا داده باشد و هم غم نبودنش را با دیگران به اشتراک بگذارد.حاصل عاشقانه های مردی که این روزها دلتنگی نبودنش حک می شود بر تن سبکبارانش.روحش شاد.